Przedawnienie roszczeń

Kodeks Cywilny przewiduje następujące podstawowe terminy przedawnienia roszczeń:

  • dla roszczeń z tytułu czynów niedozwolonych – 3 lata od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia, lecz nie później niż 10 lat od daty popełnienia czynu; 10-letni termin nie znajduje zastosowania przy roszczeniu o naprawienie szkody na osobie;
  • dla roszczeń z tytułu czynów niedozwolonych będących przestępstwami – 20 lat od daty popełnienia przestępstwa;
  • dla roszczeń przedsiębiorcy z tytułu dokonanej sprzedaży – 2 lata;
  • dla roszczeń z tytułu umowy przewozu – 1 rok;
  • dla roszczeń pracodawcy i pracownika ze stosunku pracy – 3 lata.

Należy pamiętać, że nawet gdy upłynął termin przedawnienia nie oznacza to, iż roszczenie przestało istnieć. Roszczenie nadal istnieje i można go dochodzić od dłużnika. Dłużnik w takim przypadku może jednak bronić się, podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia. Jeśli jednak dłużnik nie podniesie zarzutu przedawnienia i spełni świadczenie mimo upływu terminu przedawnienia, nawet nie mając świadomości, iż termin ten upłynął i mógłby skutecznie bronić się zarzutem przedawnienia, to nie może następnie żądać zwrotu spełnionego świadczenia.

Co do zasady roszczenie z umowy ubezpieczenia przedawnia się z upływem lat trzech (art. 819 §1 k.c.). Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 k.c.). Jednakże w przypadku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej roszczenie poszkodowanego do ubezpieczyciela o odszkodowanie lub zadośćuczynienie przedawnia się z upływem terminu przewidzianego dla tego roszczenia w przepisach o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym lub wynikłą z niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania (art. 819 §3 k.c.). Większość roszczeń wynikłych z wypadków samochodowych, wypadków w rolnictwie, wypadków przy pracy, etc. wynika z czynów niedozwolonych (deliktów), a tym samym najbardziej doniosłe znaczenie mają terminy przedawnienia roszczeń uregulowane w art. 442 k.c.

Należy także pamiętać, że nawet gdy upłynął termin przedawnienia nie oznacza to, iż roszczenie przestało istnieć. Roszczenie nadal istnieje i można go dochodzić od dłużnika. Dłużnik w takim przypadku może jednak bronić się, podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia. Jeśli jednak dłużnik nie podniesie zarzutu przedawnienia i spełni świadczenie mimo upływu terminu przedawnienia, nawet nie mając świadomości, iż termin ten upłynął i mógłby skutecznie bronić się zarzutem przedawnienia, to nie może następnie żądać zwrotu spełnionego świadczenia.